ΥΣΤΕΡΙΑ............
Επίσης το 'αναίσθητο' χέρι παρουσιάζει μια κατανομή αναισθησίας τύπου 'γαντιού', γεγονός που δεν ανταποκρίνεται στη γνωστή νεύρωση του χεριού και οι 'επιληπτικοί σπασμοί' διαφέρουν από κρίση σε κρίση και το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι φυσιολογικό, αντίθετα από ότι χαρακτηρίζει τη νευρολογική διαταραχή της επιληψίας.
Η σύγχρονη ψυχιατρική θεώρηση αμφισβητεί την παραπάνω ψυχοδυναμική εξήγηση, δέχεται ωστόσο τη σύνδεση της έναρξης ή της παρόξυνσης των συμπτωμάτων με ψυχολογικούς παράγοντες.
Η θεραπεία γενικά των σωματόμορφων διαταραχών είναι αρκετά δύσκολη γιατί οι ασθενείς αρνούνται ότι τα συμπτώματα τους είναι ψυχολογικής φύσεως με αποτέλεσμα να επισκέπτονται διάφορους γιατρούς, μη βρίσκοντας ωστόσο λύση στο πρόβλημα τους.
Στο άκουσμα της λέξης 'υστερία' στο μυαλό των περισσότερων σχηματίζεται η εικόνα μιας ωρυόμενης γυναίκας που έχει χάσει τον έλεγχο του εαυτού της, φωνάζει, κλαίει και χτυπιέται για ασήμαντο λόγο. Η αλήθεια όμως στην ψυχιατρική αυτή κατάσταση απέχει πολύ από την παραπάνω εικόνα και είναι κρυμένη καλά πίσω από τη μάσκα των σωματικών εκδηλώσεων
Πώς ακριβώς ορίζεται η υστερία;
Ο ψυχιατρικός όρος υστερία προέρχεται ετυμολογικά από την αρχαία ελληνική λέξη 'υστέρα' που σημαίνει μήτρα, ακριβώς γιατί είναι μια χαρακτηριστική (αλλά όχι αποκλειστική) διαταραχή των γυναικών και πρωτοπεριγράφηκε σε αυτές.
Στην τρέχουσα ταξινόμηση των ψυχιατρικών διαταραχών η υστερία ή αλλιώς υστερική νεύρωση έχει αντικατασταθεί από τον όρο 'διαταραχή μετατροπής' (ΔΜ) και ανήκει στην ευρύτερη ομάδα των σωματόμορφων διαταραχών.
Τυπικά η διαταραχή μετατροπής αφορά την ξαφνική και με δραματικό τρόπο εκδήλωση παράλυσης, τύφλωσης, σπασμών ή άλλων συμπτωμάτων που υποδεικνύουν κάποια νευρολογική πάθηση χωρίς όμως να αποκαλύπτεται κάτι τέτοιο μετά από την κατάλληλη ιατρική διερεύνηση.
Χαρακτηριστικό και απαραίτητο για τη διάγνωση στοιχείο της διαταραχής είναι ότι τα συμπτώματα δεν υπόκεινται στον εκούσιο έλεγχο του ασθενούς, δηλαδή δεν παράγονται σκόπιμα ή προσποιητά με τη θέληση του ατόμου.
Τα ψευδονευρολογικά όπως λέγονται συμπτώματα συνδέονται με ψυχολογικούς παράγοντες καθώς η έναρξη ή η παρόξυνση τους έπεται κάποιας σύγκρουσης ή στρεσογόνας κατάστασης.
Τύποι της διαταραχής μετατροπής
Ανάλογα με τα ψευδονευρολογικά συμπτώματα που εκδηλώνει ο ασθενής διακρίνουμε τους παρακάτω τύπους:
- ΔΜ με κινητικό σύμπτωμα ή έλλειμμα: όταν ο ασθενής εκδηλώνει πρόβλημα συντονισμού των κινήσεων ή της ισορροπίας, παράλυση ή αδυναμία, δυσκολία στην κατάποση ή αίσθημα κόμπου στο λαιμό, αφωνία, επίσχεση ούρων.
- ΔΜ με αισθητηριακό σύμπτωμα ή έλλειμμα: αν ο ασθενής εμφανίζει συμπτώματα όπως απώλεια της αίσθησης της αφής ή του πόνου, διπλωπία (βλέπει διπλά τα αντικείμενα), τύφλωση, κώφωση, ψευδαισθήσεις (βλέπει πράγματα που δεν υπάρχουν στη πραγματικότητα).
- ΔΜ με κρίσεις σπασμών ή σπασμούς: όταν ο ασθενής εκδηλώνει κρίσεις σπασμών ή σπασμούς.
- ΔΜ με μεικτή εικόνα: στην περίπτωση αυτή υπάρχουν συμπτώματα από περισσότερες από μια κατηγορίες.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Απαραίτητη προϋπόθεση για να μπει η διάγνωση της διαταραχής μετατροπής είναι να αποκλειστεί και η παραμικρή πιθανότητα κάποιας νευρολογικής ή άλλης ιατρικής κατάστασης με εξονυχιστικό σωματικό και εργαστηριακό έλεγχο.
Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι ο γιατρός πρέπει να είναι πάντα επιφυλακτικός και να μην εφησυχάζει με την αρχική του διάγνωση, γιατί σε ένα ποσοστό μέχρι και 30% των ασθενών που διαγνώσθηκαν με διαταραχή μετατροπής αποδείχτηκε στην πορεία ότι έπασχαν από κάποια νευρολογική ή παθολογική κατάσταση. Τέτοιες καταστάσεις είναι για παράδειγμα η σκλήρυνση κατά πλάκας και η βαριά μυασθένεια, που χαρακτηρίζονται γενικά από μια βραδεία πορεία και μπορεί να κάνουν χρόνια για να εκδηλωθούν.
Συνήθως τα συμπτώματα της διαταραχής μετατροπής δεν ακολουθούν τις γνωστές ανατομικές οδούς και τους κανόνες της φυσιολογίας, γεγονός που βοηθά το γιατρό να κάνει τη διάγνωση. Για παράδειγμα το 'παράλυτο' χέρι στο άτομο που έχει διαταραχή μετατροπής όταν το σηκώσει ο εξεταστής πάνω από το κεφάλι του και το αφήσει ελεύθερο δεν πέφτει στο κεφάλι του όπως είναι το αναμενόμενο, αλλά στο πλάι.
Επίσης το 'αναίσθητο' χέρι παρουσιάζει μια κατανομή αναισθησίας τύπου 'γαντιού', γεγονός που δεν ανταποκρίνεται στη γνωστή νεύρωση του χεριού και οι 'επιληπτικοί σπασμοί' διαφέρουν από κρίση σε κρίση και το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι φυσιολογικό, αντίθετα από ότι χαρακτηρίζει τη νευρολογική διαταραχή της επιληψίας.
Στην περίπτωση τέλος της 'κώφωσης' ή της 'τύφλωσης' ο γιατρός που θα εξετάσει τον πάσχοντα δε θα ανακαλύψει καμιά διαταραχή στα αντίστοιχα αισθητήρια όργανα ή στο ακουστικό και το οπτικό νεύρο.
Ποιά είναι η αιτιολογία της διαταραχής;
Η ψυχαναλυτική εξήγηση της μετατροπής είναι ότι το σωματικό σύμπτωμα αναπαριστά μια συμβολική λύση μιας ασυνείδητης ψυχολογικής σύγκρουσης ή ενός ψυχικού τραύματος που αφορά τη σεξουαλικότητα, την επιθετικότητα ή την εξάρτηση με αποτέλεσμα την ελάττωση του άγχους και τη διατήρηση της σύγκρουσης μακριά από την περιοχή της συνείδησης. Αυτό που μόλις περιγράψαμε ονομάζεται 'πρωτογενές κέρδος'.
Μπορεί να υπάρχει όμως και 'δευτερογενές κέρδος' καθώς τα σωματικά συμπτώματα έλκουν την προσοχή και τη φροντίδα του περιβάλλοντος και απαλλάσσουν το άτομο από ευθύνες και υποχρεώσεις.
Η σύγχρονη ψυχιατρική θεώρηση αμφισβητεί την παραπάνω ψυχοδυναμική εξήγηση, δέχεται ωστόσο τη σύνδεση της έναρξης ή της παρόξυνσης των συμπτωμάτων με ψυχολογικούς παράγοντες.
Θεωρείται ότι εμπλέκονται και βιολογικοί παράγοντες αφού η διαταραχή μετατροπής είναι πιο συχνή σε μονοζυγώτες από διζυγώτες δίδυμους καθώς και σε άτομα που έχουν ιστορικό εγκεφαλικού τραύματος.
Ποιά άτομα εκδηλώνουν συχνότερα διαταραχή μετατροπής;
Όπως είπαμε η ΔΜ είναι πιο συχνή στις γυναίκες σε ποσοστό που κυμαίνεται από 2:1 ως 10:1. Στους άντρες μπορεί να συνδυάζεται με αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας και συναντιέται συχνά σε εργάτες βιομηχανιών και στο στρατό, οπότε και πρέπει να αποκλειστεί η υπόκριση.
Εξάλλου τα σύμπτωματα μετατροπής είναι συχνότερα σε αναπτυσσόμενες παρά σε αναπτυγμένες χώρες και στις αναπτυγμένες χώρες είναι συχνότερα στον αγροτικό πληθυσμό, στα άτομα χαμηλού κοινωνικοοικονομικού επιπέδου και στα άτομα με λιγότερες γνώσεις γύρω από θέματα ιατρικής και ψυχολογίας.
Σε ποιά ηλικία πρωτοεμφανίζεται και ποιά η πορεία της;
Η ΔΜ σπάνια εμφανίζεται πριν τα 10 ή μετά τα 35 χρόνια, η έναρξη της είναι οξεία και τα συμπτώματα αν και δε διαρκούν πολύ, παρουσιάζουν συχνές υποτροπές.
Η καλή πρόγνωση εξαρτάται από την παρουσία ξεκάθαρου άγχους κατά την έναρξη, την καλή ψυχική υγεία πριν από το γεγονός και την έγκαιρη έναρξη θεραπείας.
Ποιες είναι οι επιπλοκές;
Ανάλογα με την προσωπικότητα του ασθενούς μπορεί να αναπτυχθεί χρόνια εξαρτημένη συμπεριφορά και μια μείωση της λειτουργικότητας του, που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε μυϊκή ατροφία και συρρικνώσεις.
Υπάρχει θεραπεία;
Η θεραπεία γενικά των σωματόμορφων διαταραχών είναι αρκετά δύσκολη γιατί οι ασθενείς αρνούνται ότι τα συμπτώματα τους είναι ψυχολογικής φύσεως με αποτέλεσμα να επισκέπτονται διάφορους γιατρούς, μη βρίσκοντας ωστόσο λύση στο πρόβλημα τους.
Θεμελιώδης λοιπόν για την αντιμετώπιση των διαταραχών αυτών είναι η δημιουργία μιας καλής και σταθερής σχέσης μεταξύ του ψυχιάτρου και του ασθενή και κατ'επέκταση μεταξύ του ψυχιάτρου και των γιατρών των λοιπών ειδικοτήτων, ώστε να πειστεί ο ασθενής ότι τα προβλήματα του έχουν οργανικό υπόστρωμα.
Στη συνέχεια και αφού ο ψυχίατρος κερδίσει την εμπιστοσύνη του ασθενούς θα εφαρμόσει την κατάλληλη μέθοδο ψυχοθεραπείας για να λύσει το πρόβλημα. Το στοίχημα κρίνεται στο να πεισθεί ο ασθενής να εγκαταλείψει το δευτερογενές κέρδος με αντάλλαγμα την απαλλαγή από το άγχος και το φόβο που συνοδεύουν το ρόλο του αρρώστου.
Ειδικά στην περίπτωση κάποιου απωθημένου ψυχικού τραύματος, όπως για παράδειγμα η σεξουαλική κακοποίηση σε παιδική ηλικία, μπορεί να βοηθήσει παράλληλα με την ψυχοθεραπεία και η υποβολή του ασθενούς σε ύπνωση.
health.in.g
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου